ERiC

Op macro-niveau is die trend al langer aan de gang, op meso en micro-niveau, bij instellingen en onderzoekers, is dat nog niet het geval. Het ontbreekt daar nog aan gevoel van urgentie. Temeer daar over de maatschappelijke kwaliteit van onderzoek nog weinig consensus is en weinig gegevens zijn verzameld. Dit zei Renk Roborgh, directeur-generaal Hoger onderwijs, Beroepsonderwijs, Wetenschap en Emancipatie van OCW maandag bij de publicatie van de handreiking voor de evaluatie van maatschappelijke relevantie van wetenschappelijk onderzoek, ERiC (‘Evaluation Research in Context’). ERiC maakt het mogelijk om bij het boordelen van wetenschappelijk onderzoek via het Standaard Evaluatie Protocol (SEP) ook de maatschappelijke waarden mee te nemen. Hetzelfde geldt voor het BKO-protocol dat voor onderzoek in het HBO wordt gebruikt. KNAW, NWO, HBO-raad, VSNU en het Rathenau Instituut hebben samen aan de handreiking gewerkt.

Volgens VSNU-voorzitter Sijbolt Noorda is de maatschappelijke relevantie belangrijk voor wetenschappers omdat het hen een bredere visie geeft op wat ze waard zijn als onderzoeker. Voor de universiteiten is het een extra manier om te meten wat waardevol is. Rankings leiden volgens Noorda tot ‘kloongedrag bij de instellingen. Hun maatschappelijke waarde zou wel eens een onderscheidende factor kunnen worden.

ERiC bestaat uit vier stappen: formuleer of inventariseer de doelstellingen van de onderzoeksgroep; beschrijf de maatschappelijke bijdrage van het onderzoek; stel indicatoren op voor maatschappelijke relevantie. De laatste stap is dat de visitatiecommissies voortaan ook de maatschappelijke relevantie van onderzoek beoordelen, naast de wetenschappelijke kwaliteit. Belangrijke vragen zijn: welke resultaten heeft het onderzoek opgeleverd die maatschappelijk van belang zijn; op welke manier is de kennis vespreid onder maatschappelijke stakeholders; en, welke effecten heeft het onderzoek gehad? ERiC maakt het bijvoorbeeld mogelijk te beoordelen of het onderzoek bruikbaar is voor innovatie of bij het oplossen van maatschappelijke problemen, zoals klimaatverandering.

De bijdrage aan de samenleving verschilt per onderzoeksgebied. Ook hebben onderzoeksgroepen verschillende doelstellingen, afhankelijk van de context waarin ze werken. Daarom hanteert ERiC een model waarin het doel van het onderzoek het uitgangspunt is voor de beoordeling, met evaluatiecriteria die aansluiten bij dat doel en bij de specifieke kenmerken van het onderzoeksgebied. Dat maakt de methode geschikt voor alle vakgebieden. ERiC is gebaseerd op pilotstudies in vier vakgebieden: bouwkunde (aan de TU Delft), werktuigbouwkunde (aan de Universiteit Twente), electrical engineering (aan de TU Eindhoven) en rechten (aan de VU). Verder is gebruikgemaakt van ervaringen aan de Hogeschool Utrecht.

De handreiking is hier te vinden

Bron: Onderzoek Nederland nummer 251, 12 maart 2010, pagina 3