Samenspel in samenhang

Nederlandse onderzoekers op het gebied van communicatie, media en informatie bevinden zich aan de gespecialiseerde frontlinies van onderzoek op hun gebied; zij zijn erkende specialisten in bijvoorbeeld politieke communicatie, filmgeschiedenis of informatieverwerking in organisaties. De verwantschap tussen cmi-vakgebieden en aanpalende wetenschapsgebieden is nauw en de inbedding in facultaire verbanden bevordert deze gerichtheid op specialisatie.
De laatste jaren doemen nieuwe wetenschappelijke thema’s op die om meer en hechtere samenwerking tussen communicatie-, media- en informatiespecialisten vragen. Dit zijn thema’s als media en cultureel erfgoed, media en technologie, multimodale informatieoverdracht, intermedialiteit, digitalisering van het medialandschap, de mondiale circulatie van (archief)beelden, de rol van (multi) media bij conflicten, de verandering van journalistieke ethiek en organisatie, de verhouding tussen publieke en commerciële media, de ontwikkeling van creative industries, de rol van zoekmachines of digitale games in de sociale leefwereld van mensen. Dit zijn thema’s die pas onderzocht kunnen worden als wetenschappers de verschillende perspectieven hierop systematisch en in samenhang bestuderen.
In het rapport heeft de Verkenningscommissie enkele dominante maatschappelijke trends gesignaleerd die het onderwijs en onderzoek naar communicatie, media en informatie in de nabije toekomst zullen sturen. Deze trends zijn medialisering, digitalisering, en informatisering. Daaruit voortvloeiend of direct daaraan verbonden zijn vragen over commercialisering, globalisering en interculturaliteit.
De nieuwe wetenschappelijke thema’s en maatschappelijke vraagstukken genereren prangende onderzoeksvragen voor cmi-onderzoekers. Deze trends hebben diepgaande invloed op de sociale leefwereld van mensen en op dagelijkse communicatiepraktijken. Maatschappelijk relevante vraagstukken bieden zich echter niet als samenhangend geheel aan; maatschappelijke en industriële spelers hebben vaak toegepaste deelvragen die ze aan wetenschappers voorleggen. Het is juist de taak van de wetenschap en haar instituties deze vragen te bundelen en toegepaste vragen te koppelen aan fundamenteel, theoretisch onderzoek. Een
bundeling van krachten in de vorm van een Platform voor cmi heeft volgens de Verkenningscommissie een duidelijke meerwaarde. Zo’n structuur versterkt de uitwisseling van expertise, maakt het reeds aanwezige aanbod van onderwijsmodules optimaal toegankelijk voor studenten, bevordert de interdisciplinaire integratie van onderwijs en onderzoek, en maakt door zijn loketfunctie cmi-onderzoek voor beleidsmakers en industrie zichtbaarder.

De aanbevelingen en concrete voorstellen van de Verkenningscommissie kunnen worden samengevat in drie hoofdpunten:

1. Het is belangrijk dat de specialisaties van elk van de drie cmi-vakgebieden zich verder ontwikkelen. Zonder een voorschot te willen nemen op de uitkomst van het debat over de toekomst van de landelijke onderzoeksscholen en lokale graduate schools, constateert de Verkenningscommissie dat voor mediastudies,
dat institutioneel versnipperd is, een hechtere samenwerking op landelijk niveau wenselijk is (actoren: het veld, mediastudies).

2. De Verkenningscommissie roept wetenschappers, docenten en bestuurders op om een welwillende en geïnteresseerde houding ten opzichte van elkaars onderzoekstaal en -cultuur te stimuleren, tolerantie te tonen ten aanzien van interdisciplinaire samenwerking, en de nieuwe praktijken te honoreren en erkennen (actoren: het veld, decanen. KNAW, NWO en NVAO).

3. De Verkenningscommissie pleit voor het oprichten – voor een periode van drie jaar – van een Platform voor cmi voor interdisciplinair onderwijs en onderzoek in communicatie, media en informatie onder auspiciën van de knaw (actoren: het veld, KNAW.

De volledige tekst van de CMI Verkenning is hier verkrijgbaar.